Шырав
Çыхăну
Редакци адресĕ:
Чăваш ен, Çĕрпӳ районĕ, Михайловка ялĕ, Хĕвел ур., 1.

Адрес редакции:
Чувашия, Цивильский район, д. Михайловка, ул. Солнечная, 1

Email: civhim2@narod.ru
Тел.(факс): (83545) 6-30-90

« Симěс ылтăн» повеçри сăнарсем.

Урок-пěтěмлетÿ, урок-суд .
 
Тěллевěсем: 1А.Артемьев çырнă « Симěс ылтăн» повеçе пěтěмлетесси.
2. Унти сăнарсене пăхса тухса хак парасси.
3. Ачасен активлăхне ÿстересси.
4. Артист туйăмне аталантарасси.
Рольсенче: судья, секретарь, адвокат, Варсун, Нина, Валентин, Нина амăшě, Урхи мучи, Петěр мучи, айăплакансем.
 
Урок йěрки.
 
Учитель: А. Артемьев çырнă « Симěс ылтăн» повеçе вуласа пěтернě хыççăн эпир паян унти сăнарсем пирки пěтěмěшле пăхса тухăпăр. Паянхи урок тěллевěсем пирěн çаксем: «Симěс ылтăн» хайлава пăхса тухса тишкересси, ачасен пултарулăхне аталантарасси.
Çак урокра эпир пурте вăхăтлăха суд пÿлěмěнче ларăпăр. Мăн Явăш шкулěнче 9-мěш класра вěренекенсем суд ирттерěç.

Текста малалла вулăр...
■ Иванова Нина Петровна.
Вăрнар районĕ, Кĕçĕн Кипекри вăтам шкул

Пахчаçăпа ывăлĕсем

Иванова Роза Михайловна
Иванова Роза Михайловна
 
Урок тĕллевĕсем: 1.«Пахчаçăпа ывăлĕсем»юмаха вуласси, унпа ĕçленĕ май çĕнĕ сăмахсемпе паллашасси, вĕсен пĕлтерĕшĕсенеăса хывасси;
2.-çă/-çĕ аффикссемпе усă курса пулнăсăмахсемпе пуплевре усă курма верентесси; 3.ачасене ĕçчен пулма хавхалантарасси.
Урока кирлĕ хатĕрсем:вĕренÿ кĕнеки, цифрограммăсем, «Чăваш халăх юмахĕсем», «Чувашские народные сказки» кĕнекесем.
Урок юхăмĕ
I. Урока пуçлани.Паян урокра эпир «Пахчаçăпа ывăлĕсем» юмаха вуласа ăнланăпăр, çĕнĕ сăмахсемпе паллашăпăр юмах тăрăх калаçу ирттерĕпĕр, юмахăн тĕп шухăшне тупăпăр.

Текста малалла вулăр...
■ Иванова Роза Михайловна.
Вăрмарти Г.Е.Егоров ячĕллĕ пĕтĕмĕшле пĕлÿ паракан вăтам шкул

Валентин Урташ

Ложкова  Светлана  Анатольева
Ложкова Светлана Анатольева
 
Валентин Урташ Тутар Республикинче Пăва районĕнчи Раккасси ялĕнче 1924 çулхи раштавăн 20-мĕшĕнче çуралнă. 1941 çулта шкул пĕтернĕ, 1943 çулта вăрçа тухса кайнă, йывăр аманса ĕмĕрлĕхех сусăрланса юлнă.
Çапăçусенче хастар пулнăшăн ăна Тăван çĕршыв аслă вăрçин 1-мĕш степеньлĕ орденĕпе, медальсемпе чысланă. 1944 çултан пуçласа Шупашкарта пурăннă, радиокомитетра ĕçленĕ.
Сăвă çырма вăрçă хыççăн тытăннă, халăхра вăл поэт-юрăç пек палăрнă. Унпа пĕрлех унăн прозăри, сатирăри ĕçĕ-хĕлĕ те курăмлă.
Валентин Урташ 1973 çулхи ака уйăхĕн 18-мĕшĕнче Шупашкарта вилнĕ.

Текста малалла вулăр...
■ Ложкова Светлана Анатольева.
Тутар Республикин Пăва районĕнчи Элшелти вăтам шкул

Петěр Хусанкайằн «Таня» тата вырăс çыравçин Маргарита Алигерăн «Зоя» поэмисенчи паттăр хĕр сăнарĕ

Кузьмина Юлия Егоровна
Кузьмина Юлия Егоровна
(7-мĕш класс)
Урок тĕсĕ: пуплевпе çырăва аталантармалли хутăш урок.
Пěлÿ тěллевě: Петĕр Хусанкайăн тата Маргарита Алигерăн сăнар тăвас пултарулăхĕпе паллашасси, икĕ произведение шайлаштарса пăхма тата илемлĕ сăнара хак пама вěрентесси, проект тума тата тěслěхсемпе усă курса каласа пама хăнăхтарасси, анлă план тăвасси, урокра пухнă пĕлĕве чăн пурнăçа куçарса усă курас хăнăхăва аталанма çул уçасси.
Сапăрлăх тěллевě: ачасен çынлăх (гуманизм), паттăрлăх, хěрхенÿлěх туйăмĕсене хускатасси; тĕрлĕ халăх çыннисене тан курса хисеплеме, паттăрсенчен ырă тĕслĕх илес туйăма аталантарасси.

Текста малалла вулăр...
■ Кузьмина Юлия Егоровна.
Чăваш Республикин Красноармейски районĕнчи пĕтĕмĕшле пĕлÿ паракан Трак вăтам шкулĕнчи чăваш чĕлхипе литературин учителĕ

Чăваш литературинчи учитель сăнарĕ

Тюрина Нина Михайловна
Тюрина Нина Михайловна
1.Умсǎмах.
 
Учитель…Пĕрремĕш вĕрентекен…Çак сăмах кашни çыншăн çывăх, хаклă, кашни ачана пĕлÿ тĕнчин алăкне уçма пулăшать, пурнăçра тĕрĕс çул суйласа илме, лайăххине усаллинчен уйăрма, тăван халăхшăн усăллă çын пулмаллине вĕрентет.
Мана уйрăмах «Чăваш литературинчи учитель сăнарĕ» тема кăсăклантарчĕ. Хăш-хăш çыравçăсем хăйсен хайлавĕсенче учитель сăнарне çутатнă-ха? Тата еплерех çак сăнара уçса панă -ши? Çак ыйтусен тупсăмĕсене тупас тесе эпĕ илемлĕ литература хайлавĕсемпе паллашрăм.
2. Тĕп пайĕ.
 
2.1. Марфа Трубина «Ача чухнехи» автобиографилле повесть çырнă.

Текста малалла вулăр...
■ Тюрина Нина Михайловна.
Чǎваш Республики, Муркаш районĕ, Шурчари пĕтĕмĕшле пĕлÿ паракан тĕп шкул

Ан тĕлĕр, ан йăнăш, ан кÿрентер!

 
Мулюкова Елена Александровна
Мулюкова Елена Александровна
 
Урок теми: Ан тĕлĕр, ан йăнăш, ан кÿрентер!
(А.Терентьевăн «Ехрем хуçасем» калавĕ тăрăх – вырăс шкулĕнчи 8-мĕш класара ирттермелли урок).
Урок тĕллевĕсем: 1) палăртнă темăпа ачасен çыхăнуллă пуплевне аталантарасси; 2) текстăн ÿкерчĕклĕ планне тăвасси; содержанине каласа пама хăнăхтарасси; 3) чăваш чĕлхине, тăван халăха юратмалли, ĕçчен те пултаруллă пулас туйăма вăйлатасси.
Урока кирлĕ хатĕрсем: «Ехрем хуçасем» презентаци материалĕ, ваттисен сăмахĕсене йĕркелемелли картăчкăсем, альбом листисем, фломастерсем, А.

Текста малалла вулăр...
■ Мулюкова Елена Александровна.
Шупашкар хулин 20-мĕш шкулĕнче
чăваш чĕлхипе литературине вĕрентекен

Ухсай Яккăвĕ калăпланă çын тата çут çанталăк сăнарĕсем

Тĕллевĕ: Ухсай Яккăвĕ çырнă хайлавсенчи çын тата çут
çанталăк сăнарĕсене тупса палăртасси. Ухсай тунă
сăнарсен хăйне евĕрлĕхĕ тата пĕлтерĕшĕ
Задачисем: 1. Ухсай хайлавĕсене вуласа пынă май çут çанталăк
сăнарĕсене тупса палăртасси, картотека йĕркелесси
2. Тупса палăртнă сăнарсене ушкăнласси
3. Çыравçă тунă çын тата çут çанталăк сăнарĕсенчи
ытарлăхпа (шахвăрту) символлăх чăваш хресченĕн
тĕнче курăмĕпе шухăшлавне, пурнăç йĕркине
кăтартас мелсене çырса палăртасси
Актуаллăхĕ: Ухсай Яккăвĕ çуралнăранпа 100 çул çитнĕ май çамрăк
ăрăва унăн пултарулăхĕпе тĕплĕнрех паллаштарасси,
ачасене çут çанталăка сăнама, сыхлама, юратма
вĕрентесси, сăнарсене тупса палăртнă май çĕнĕлĕхсене
асăрхама туйтарасси
■ Леонтьева Зоя Ивановна.
чăваш чĕлхипе литературине вĕрентекен,
Элĕк районĕнчи Юнтапари вăтам шкул

Ача-пăча çыравçи

(А.Н. Лазарева пурнăçĕпе пултарулăхне халалласа ирттермелли вăйă)
 
Алевтина Геннадьевна ДИМИТРИЕВА, Муркаш районĕнчи Ярапайкассинчи пĕтĕмĕшле пĕлÿ паракан вăтам шкулта чăваш чĕлхипе литературине вĕрентекен
 
Кăçал çу уйăхĕн 5-мĕшĕнче чăваш хĕрарăмĕн XX ĕмĕрти пурнăçне ĕнентерÿллĕ çырса кăтартнă хĕрарăм çыравçă. Александра Назаровна Лазарева çуралнăранпа 95 çул çитет. Çак уяв тĕлне чăваш шкулĕнче 8 класра ирттермелли вăйă хатĕрлерĕмĕр. Унта çĕнтерес тесен станцисем витĕр тухса нумайрах балл пухмалла. Вăййа ушкăнсем çине пайланса ирттерме пулать. Кашни ушкăна вăйă ертÿçи çул çÿрев хучĕ тыттарать. Ачасен 5 станци витĕр тухмалла, станци ертÿçи хатерленĕ ĕçсене пурнăçламалла.

Текста малалла вулăр...
■ Алевтина Геннадьевна Дмитриева.
Муркаш районĕнчи Ярапайкассинчи пĕтĕмĕшле пĕлÿ паракан вăтам шкулта чăваш чĕлхипе литературине вĕрентекен

Ан тĕлĕр, ан йăнăш, ан кÿрентер!

Мулюкова Елена Александровна
Мулюкова Елена Александровна
 
(А.Терентьевăн «Ехрем хуçасем» калавĕ тăрăх – вырăс шкулĕнчи 8-мĕш класара ирттермелли урок).
Урок тĕллевĕсем: 1) палăртнă темăпа ачасен çыхăнуллă пуплевне аталантарасси; 2) текстăн ÿкерчĕклĕ планне тăвасси; содержанине каласа пама хăнăхтарасси; 3) чăваш чĕлхине, тăван халăха юратмалли, ĕçчен те пултаруллă пулас туйăма вăйлатасси.
Урока кирлĕ хатĕрсем: «Ехрем хуçасем» презентаци материалĕ, ваттисен сăмахĕсене йĕркелемелли картăчкăсем, альбом листисем, фломастерсем, А.Терентьевăн «Чебоксары и чебоксарцы. Записки краеведа» – Чебоксары, 2001 кĕнеки.

Текста малалла вулăр...
■ Мулюкова Елена Александровна.
Шупашкарти 20-мĕш вăтам шкул

ЧĂВАШСЕН ТĔС СИМВОЛИКИ. ÇЕÇПĔЛ МИШШИ СĂВВИСЕНЧИ ТĔССЕМ

Клементьева Людмила Николаевна
Клементьева Людмила Николаевна
 
Этем символсемпе паллăсен тĕнчинче пурăнать¸ вĕсем çынпа ĕмĕр тăшшĕпех пĕрле çÿреççĕ. Пирĕн ятсем те – паллăсемех.
Мĕн вăл символ? Символ - çут çанталăк е япала сăнарĕ урлă этем пурнăçĕн, ĕçĕ-хĕлĕн е шухăшĕн паллине сăнлакан нумай пĕлтерĕшлĕ куçăмлă ăнлав.
Чăваш литература пĕлĕвĕпе критикинче тĕс символикне тĕпчесси хальлĕхе çĕнĕлĕх. Вĕсене ятарласа хак паман. Çеçпĕл Мишшин сăввисене тишкернĕ чух тĕпчевçĕсем хăш-пĕр тĕс символĕсене асăнса хăварни тĕл пулать. Ку тĕлĕшрен В.Г.Родионов¸ Г.Хлебников тишкерĕвĕсене илме пулать.
Эпĕ хам ĕçре ытларах поэт Крым тапхăрĕнче çырнă сăвăсене тишкертĕм.

Текста малалла вулăр...

Ваттисен сăмахĕсемпе каларăшсем

Людмила Германовна Петрова
Людмила Германовна Петрова
(А.Артемьевăн вăрçă темипе çырнă хайлавĕсем тăрăх)
Ваттисен сăмахĕсемпе каларăшсем, наци чĕлхин сĕткенĕпе техĕмленнĕскерсем, ăс-хакăл пуянлăхĕ пулса тăраççĕ. Вĕсенче тăван халăхăн çивĕч ăсĕ, шухăшлавĕ, философийĕ, чăваш чĕлхин ытарайми илемĕпе сăнарлăхĕ, витĕмлĕхĕ палăрать. Вĕсемпе усă курни пуплеве пурнăç чăнлăхĕпе тачă çыхăнтарать. Вырăнлă каланă ваттисен сăмахĕ пирĕн пуплеве ÿкерчĕклĕ, сăнарлă тăвать, вулаканăн е итлекенĕн асĕнче юлать.
Ваттисен сăмахĕсем тăрăх эпир тĕрлĕ самана сăн-сăпатне куратпăр, пурнăçа пĕлетпĕр, халăхăн ăсне куратпăр. Ахах пĕрчи пек паха ăслăх, илемĕпе йăлтăртатса çиçсе тăракан çивĕч шухăша ăнланса илетпĕр.

Текста малалла вулăр...
■ Петрова Л.Г.
ЧРВИн чăваш чĕлхипе литератури кафедрин методисчĕ.

Спиридон Михайлович Янтуш

Нина Михайловна Тюрина
Нина Михайловна Тюрина
Наталья Вячеславовна Борзаева
Наталья Вячеславовна Борзаева
Спиридон Михайлович Янтуш Муркаш тăрăхĕнчи чи паллă çынсенчен пĕри. Унăн ячĕ мĕнпур чăвашăн чĕринче. Шурчари тĕп шкула ĕçлекен Нина Михайловна Тюринăпа Наталья Вячеславовна Борзаевăн презентацийĕ шăпах паллă писателĕн кун-çулĕпе паллаштарать. Çак вĕрентекенсем хатĕрленĕ фильма вулакансем http://www.youtube.com/user/civmih2 адреспа кĕрсе курма ултараççĕ

Пултаруллă çыравçă тата вĕрентекен

Михеева Антонина Николаевна
Михеева Антонина Николаевна
Илемлĕ ман тăван тавралăх,
Йĕри-тавра сăртсем, вăрман,
Лаштра сип-симĕс йăмрасем,
Кÿлли, вăрманĕ, çурчĕсем…
Юрлаççĕ кайăксем хирте,
Ăрша вылять хитре-хитре.
Çакăн пек илемлĕ вырăнта сăвăç 1952 çулхи пуш уйăхĕн 20-мĕш кунĕнче Чăваш Республикине кĕрекен Энтепе ялĕнче çуралнă.
"Умăмра çырма-çатраллă,
çеçенхирлĕ Энтепе.
Талккишпех уй-хир, çаранлăх,
Сăрт таврашĕ - Вун тÿпе.
Юп курмалăх çамрăк хырлăх,
Авкаланчăк юханшыв",- тесе çырать вăл хăй çуралса ÿснĕ ялĕ çинчен.

Текста малалла вулăр...
■ Михеева Антонина Николаевна.
Чăваш Республики, Елчĕк районĕ
Энтепери пĕтĕмĕшле пĕлÿ паракан тĕп шкул.

УХСАЙ ЯККĂВĔН «КĔЛПУК МУЧИ» ТАТА АЛЕКСАНДР ТВАРДОВСКИН «ВАСИЛИЙ ТЕРКИН» ХАЙЛАВĔСЕНЧИ ПĔРПЕКЛĔХСЕМ

Ухсай Яккăвĕпе вырăс поэчĕ Александр Твардовский пĕр-пĕрне нумай çул хушши питĕ лайăх пĕлнĕ. Паллашма вĕсем 1937 çулта Ухсай Яккăвĕ больницăра выртнă чухне паллашнă. Александр Твардовский чăваш поэтне питĕ хисепленĕ, ун пултарулăхне пысăка хурса хакланă. Вĕсен туслăхĕнче халăхсен туслăхĕ те, икĕ халăх литературин пĕрлĕхĕ те палăрса тăрать. Çырас пултарулăхĕнче те пĕрпеклĕхсем тупса палăртма пулать: хайлаври сăнарсене ÿкерчĕклесси, стиль тĕлĕшĕнчен хайласси, темăсене тарăннăн уçса пани. Ухсай та, Твардовский те сăвăласа çырнă хайлавĕсенче кашни сăнара нумай енлĕн, кашни сăнарăн характерне туллин кăтартма пултарнă. Сăн-сăпачĕ, ĕç-хĕлĕ, кăмăл-туйăмĕ, чун-чĕрери шалти туйăмĕсене, шухăш-ĕмĕтне тарăннăн кăтартса пама пултарнă. Çакна «Кĕлпук мучи» тата «Василий Теркин» хайлавсенче уççăн курма пултаратпăр.

Текста малалла вулăр...

Г. Н. Волковăн «Ылтăн çĕр» хайлавне вĕрентмелли материалсем

Кузьмина Венера Меркурьевна
Кузьмина Венера Меркурьевна
План
Ι . Проект йĕрки
IΙ. 1. Проект теми: Г. Н. Волковăн «Ылтăн çĕр» хайлавне вĕрентмелли материалсем.
2. Проект ĕçĕн тĕллевĕ: Г. Волковǎн пултарулǎхĕнчи «Ылтǎн çĕр» хайлавĕпе паллашасси; çыравçǎ хайлавĕнчи чǎн пурнǎçпа шутласа кǎларнине (юмахлатнине) курма хǎнǎхтарасси; хайлав витĕмлĕхне уçса парасси.
Проект ĕçĕн задачисем: çыравçǎ хайлавĕнче Тǎван çĕр-шыва юратас, хисеплес туйǎмĕсене кǎтартакан йĕркесене палǎртасси; хайлаври ĕçсен йĕркине тупмалли çǎл куçсене тимлесси; икĕ е виçĕ енлĕ дневник йĕркелесси; хĕвеллĕ тата таблицǎллǎ кластер тǎвасси.

Текста малалла вулăр...
■ Кузьмина Венера Меркурьевна.
Етĕрне районĕнчи Урпашри пĕтĕмĕшле пĕлÿ паракан вăтам шкул

Йăлмахва çыравçи - Гурий Чаржов

Л .Н. Яковлева
Л .Н. Яковлева
Гурий Гурьевич Чаржов 1940-мĕш çулхи июнĕн 25-мĕшĕнче Комсомольски районĕнчи Йăлмахва ялĕнче çуралнă. Вăтам шкул хыççăн Шупашкарти тĕрлĕ стройкăсенче, Чăваш радио комитетĕнче, Комсомольски районĕнчи «Октябрь ялавĕ» (халĕ «Каçал ен»), Шупашкар районĕнчи «Ленинец» хаçатсенче, Чăваш кĕнеке издательствин илемлĕ литература редакторĕнче ĕçленĕ. Вăл Мускаври А.М.Горький ячĕпе хисепленекен Литература институтĕнче аслă пĕлÿ илнĕ.
■ Л.Н.Яковлева.
Хирти Мăнтăр пĕтĕмĕшле пĕлÿ паракан вăтам шкулта чăваш чĕлхипе литературине
вĕрентекен


■ Страницăсем: 1, 2, [3].